Dofinansowanie na zatrudnienie obcokrajowca – o co należy zadbać?

Krótka odpowiedź brzmi: nie – nie ma osobnej premii finansowej wypłacanej wyłącznie za fakt zatrudnienia cudzoziemca. Wbrew pojawiającym się pogłoskom, pracodawca nie otrzymuje 800 zł (ani żadnej innej stałej kwoty) za zatrudnienie uchodźcy z Ukrainy – takie świadczenie po prostu nie istnieje. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorca pozostaje bez wsparcia. Dofinansowanie na zatrudnienie cudzoziemca jest możliwe, ale tylko w ramach programów skierowanych do szerszych grup (np. osób bezrobotnych) i dotyczy wszystkich pracowników spełniających dane kryteria – niezależnie od obywatelstwa. Innymi słowy, pracodawca może uzyskać wsparcie finansowe przy zatrudnieniu cudzoziemca głównie wtedy, gdy dana osoba kwalifikuje się do ogólnych programów aktywizacji zawodowej (np. jest zarejestrowana jako bezrobotna lub należy do innej uprzywilejowanej kategorii beneficjentów).

Zanim zaczniesz starać się o jakiekolwiek dofinansowanie, musisz zadbać o kwestie formalne. Podstawą jest legalne zatrudnienie cudzoziemca – upewnij się, że kandydat posiada odpowiednie dokumenty: wizę pracowniczą lub kartę pobytu oraz wymagane zezwolenie na pracę (chyba że jest zwolniony z tego obowiązku). Zgłoszenie oświadczenia o powierzeniu pracy do powiatowego urzędu pracy lub uzyskanie zezwolenia na pracę typu A to niezbędne kroki, które pozwalają legalnie zatrudnić pracownika spoza UE. Zaniedbanie tych formalności grozi surowymi karami – mandat za nielegalne zatrudnienie cudzoziemca może wynieść nawet 30 tys. zł, a sam pracownik może zostać wydalony z kraju. Dlatego pierwszym krokiem zawsze jest dopełnienie wszystkich wymogów prawnych.

Powiatowy Urząd Pracy (PUP) to podstawowa instytucja, do której warto się zwrócić, szukając wsparcia przy zatrudnieniu nowego pracownika z zagranicy. Urzędy pracy dysponują środkami z Funduszu Pracy oraz funduszami unijnymi na aktywizację bezrobotnych – także cudzoziemców, o ile posiadają prawo do pobytu i pracy w Polsce oraz zarejestrują się jako bezrobotni. PUP oferuje pracodawcom różne instrumenty finansowe, które mogą objąć także zatrudnienie obcokrajowca.

• Prace interwencyjne (refundacja części wynagrodzenia) – urząd pracy może przez pewien okres refundować część wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne zatrudnionego bezrobotnego. Przykładowo przez 6 lub 12 miesięcy pracodawca otrzymuje co miesiąc dofinansowanie (np. do połowy minimalnego wynagrodzenia), w zamian zobowiązując się do dalszego zatrudniania danej osoby przez określony czas po zakończeniu refundacji.
  
  

• Doposażenie lub wyposażenie stanowiska pracy – jednorazowa dotacja z PUP na stworzenie nowego miejsca pracy. Pracodawca może otrzymać środki na zakup sprzętu, narzędzi czy oprogramowania potrzebnego dla nowego pracownika (kwota jest ograniczona, często do maksymalnie 6-krotności przeciętnego wynagrodzenia). Warunkiem jest zatrudnienie osoby bezrobotnej na utworzonym stanowisku i utrzymanie tego stanowiska przez co najmniej 24 miesiące.
  
  

• Staże z urzędu pracy – forma wsparcia, w której urząd pracy wypłaca przez kilka miesięcy (zwykle 3–6 mies.) stypendium stażowe osobie bezrobotnej odbywającej staż u pracodawcy. Przedsiębiorca nie ponosi w tym czasie kosztów wynagrodzenia, a po zakończeniu stażu może zatrudnić uczestnika na etat. Staże są często finansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego i pozwalają sprawdzić kandydata w pracy bez obciążania budżetu firmy.

Poza wymienionymi formami, PUP może oferować także inne instrumenty – np. bony zatrudnieniowe dla osób do 30. roku życia, granty na telepracę czy jednorazową refundację składek ZUS. Szczegółowe warunki mogą się różnić w zależności od lokalnych programów i dostępnych środków. Urzędy pracy to instytucje, które oferują nie tylko wsparcie finansowe, ale też pomoc merytoryczną – pomagają cudzoziemcom w podjęciu pracy, wspierają pracodawców w formalnościach i organizują szkolenia integracyjne. Najlepiej skontaktować się z właściwym PUP i przedstawić swoją sytuację, aby uzyskać aktualne informacje o dostępnych programach.

Oprócz instrumentów dostępnych bezpośrednio w urzędach pracy, warto zwrócić uwagę na programy współfinansowane ze środków Unii Europejskiej. Europejski Fundusz Społeczny (EFS) od lat finansuje projekty ukierunkowane na integrację cudzoziemców na rynku pracy. W ramach takich projektów organizowane są np. szkolenia zawodowe i kursy języka polskiego dla obcokrajowców, staże zawodowe czy subsydiowane zatrudnienie – przez określony czas wynagrodzenie pracownika może być współfinansowane ze środków projektu. Przykładowo stworzenie nowego miejsca pracy dla cudzoziemca może zostać dofinansowane z EFS w programach aktywizacyjnych. Aby skorzystać z takiej pomocy, przedsiębiorca musi zazwyczaj zgłosić się do organizatora projektu (wojewódzkiego urzędu pracy, organizacji pozarządowej lub samorządu) realizującego dany program i spełnić kryteria naboru.

W latach 2022–2023 uruchomiono także rządowy Resortowy Program Aktywizacyjny dla Cudzoziemców (pn. „Razem Możemy Więcej”) przewidziany na lata 2022–2025. W jego ramach samorządy, organizacje pozarządowe i instytucje rynku pracy mogły uzyskać granty na projekty wspierające integrację zawodową imigrantów. Przedsiębiorcy mogą korzystać z efektów tych inicjatyw pośrednio – na przykład biorąc udział w lokalnych projektach, gdzie przyjmują cudzoziemców na staże lub szkolenia finansowane ze środków unijnych i państwowych.

Kolejnym potencjalnym źródłem wsparcia jest Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Co prawda PARP nie oferuje dotacji bezpośrednio za zatrudnienie obcokrajowca, ale warto śledzić programy tej instytucji skierowane do sektora MŚP. PARP realizuje konkursy i dofinansowania na rozwój firm – np. projekty szkoleń pracowników, transformacji cyfrowej czy ekspansji na rynki zagraniczne – co pośrednio może pomóc pokryć koszty wdrożenia nowego pracownika (również cudzoziemca). Przykładem mogą być dotacje na podnoszenie kwalifikacji kadry (jeśli nowo zatrudniony cudzoziemiec wymaga doszkolenia) lub granty na rozwój działalności, z których środki można przeznaczyć na tworzenie nowych etatów.

Warto również pamiętać o ogólnych ulgach i funduszach dostępnych dla pracodawców, które nie są wprawdzie dedykowane cudzoziemcom, ale obejmują wszystkich pracowników spełniających określone warunki. Przykładem jest Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS) – środki z KFS (rozdzielane przez PUP) dofinansowują szkolenia pracowników. Jeśli nowo zatrudniony cudzoziemiec wymaga np. kursu języka polskiego czy szkolenia stanowiskowego, pracodawca może uzyskać refundację nawet do 80% kosztów takiego kształcenia (a w przypadku mikrofirm do 100%). Inny przykład to wsparcie przy zatrudnianiu osób w określonym wieku lub sytuacji: np. dofinansowanie wynagrodzenia bezrobotnego powyżej 50. roku życia (przez 12 lub 24 miesiące państwo dopłaca do 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę). Takie ulgi dotyczą cudzoziemców na równi z obywatelami Polski – liczy się spełnienie kryteriów (np. status bezrobotnego o odpowiednim wieku lub posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności w przypadku dofinansowań z PFRON).

Poniższa tabela zestawia kluczowe źródła dofinansowania związane z zatrudnianiem cudzoziemców, wraz z instytucją udzielającą pomocy, orientacyjną wysokością wsparcia, głównymi wymaganiami oraz typem umowy, jakiej dotyczy dana forma pomocy.