Jaki VAT obowiązuje na kawę i herbatę w restauracji?

W Polsce podstawowe stawki VAT wynoszą 5%, 8% i 23%. Kawa i herbata zaliczają się jednak do produktów, które najczęściej objęte są podstawową stawką 23% VAT. Oznacza to, że jako samodzielne napoje serwowane w gastronomii (np. filiżanka kawy lub herbaty zamówiona w kawiarni) podlegają stawce 23%. Ustawa o VAT wprost wyłącza sprzedaż napojów takich jak kawa i herbata z preferencyjnej stawki 8%, nawet jeśli są serwowane w ramach usługi gastronomicznej. Innymi słowy – jeśli sprzedajemy kawę lub herbatę jako osobny produkt, musimy zastosować 23% VAT. Poniżej omawiamy szczegółowo różne formy sprzedaży i związane z nimi stawki.

Kawa i herbata podawane na miejscu (w lokalu) – 23% VAT

Najczęstszy scenariusz to podanie kawy lub herbaty w restauracji czy kawiarni do spożycia na miejscu. W takiej sytuacji obowiązuje stawka 23% VAT – napój traktowany jest jako towar (produkt) sprzedawany klientowi. Na paragonie lub fakturze przy pozycji „kawa” czy „herbata” powinno widnieć 23% VAT, niezależnie od rodzaju napoju (espresso, latte, herbata czarna, zielona itp.). Przykładowo, jeśli klient zamawia filiżankę kawy w lokalu i wypija ją na miejscu przy stoliku, przedsiębiorca nalicza 23% VAT od sprzedaży tej kawy. Tak samo wygląda sytuacja dla herbaty serwowanej w czajniczku lub kubku – również stawka VAT wynosi 23%.

Sprzedaż kawy i herbaty na wynos – jaka stawka VAT?

Często pojawia się błędne przekonanie, że sprzedaż na wynos lub z dostawą pozwala zastosować niższą stawkę podatku. Niestety, nie jest to prawda. Zarówno kawa, jak i herbata sprzedawane na wynos podlegają stawce 23% VAT, czyli dokładnie takiej samej jak napoje serwowane na miejscu. Sprzedaż kawy „przez okienko” lub w kubku na wynos w dalszym ciągu jest traktowana jako dostawa towaru (napoju) opodatkowana 23%. Przepisy nie przewidują automatycznego obniżenia VAT przy sprzedaży na wynos – to częsta pułapka, na którą przedsiębiorcy nadziewają się podczas kontroli skarbowych.

Wyjątek: kawa lub herbata jako część zestawu – 8% VAT

Czy istnieje sytuacja, w której można zastosować niższą stawkę VAT na kawę lub herbatę? Tak, ale tylko jeden scenariusz spełnia te warunki – gdy napój jest integralnym elementem zestawu posiłkowego sprzedawanego za jedną łączną cenę. W gastronomii obowiązuje preferencyjna stawka 8% VAT na usługi restauracyjne, czyli kompleksowe świadczenia obejmujące przygotowanie i podanie posiłku wraz z towarzyszącą obsługą. Napoje co do zasady są z tej preferencji wyłączone, ale jeśli kawa lub herbata stanowi nierozłączny, podrzędny element całego posiłku w zestawie, wówczas cały zestaw można opodatkować stawką 8%.

Przykładowo poprawnym zastosowaniem 8% jest zestaw śniadaniowy „kanapka + kawa” sprzedawany za jedną cenę – traktujemy go jako jedną usługę gastronomiczną objętą 8% VAT. Podobnie lunch z herbatą w cenie zestawu może korzystać z 8% VAT. Ważne, aby kawa/herbata w takim zestawie nie była wyodrębniona cenowo osobno i stanowiła dodatek do głównego dania. Jeżeli natomiast napój jest zamawiany oddzielnie, to nie kwalifikuje się do obniżonej stawki – nawet jeśli na tym samym rachunku znajduje się posiłek.

Należy uważać przy konstruowaniu zestawów promocyjnych typu „kawa i ciastko” – jeśli kawa jest sprzedawana jako część zestawu za wspólną cenę, można próbować zastosować 8%. Jednak gdy wartość kawy dominuje w cenie zestawu (np. stanowi ponad połowę wartości), fiskus może uznać, że zestaw został sztucznie utworzony w celu obniżenia podatku. Dlatego zawsze warto upewnić się, że napój jest dodatkiem, a nie głównym komponentem oferty zestawowej.

Sprzedaż kawy i herbaty w opakowaniach (detaliczna) – 23% VAT

Wielu właścicieli kawiarni i restauracji oprócz serwowania napojów na miejscu prowadzi także sprzedaż detaliczną produktów, np. kawy ziarnistej, mielonej czy herbaty liściastej w opakowaniach. Jaką stawkę VAT zastosować w takich przypadkach? Kawa sprzedawana w paczkach (ziarnista, mielona, rozpuszczalna, w kapsułkach itp.) zawsze podlega 23% VAT. Nie ma tutaj wyjątków – jest to towar handlowy traktowany jak zwykły produkt spożywczy nieobjęty obniżoną stawką. Analogicznie pakowana herbata (czy to w torebkach ekspresowych, czy luzem liściasta) również jest obłożona 23% VAT. Mimo że sprzedając opakowanie herbaty nie podajemy od razu gotowego naparu, produkt ten wciąż klasyfikowany jest w kategorii artykułów spożywczych objętych wyższą stawką podatkową (ustawodawca nie uwzględnił herbaty w wykazie produktów z niższym VAT).

Poniżej przedstawiamy podsumowanie stawek VAT na kawę i herbatę w zależności od formy sprzedaży.

Tabela. Stawki VAT dla kawy i herbaty w różnych formach sprzedaży.