Czy przychód z napiwku podlega opodatkowaniu?

Wiele restauracji zastanawia się, jak traktować napiwki od klientów pod względem prawnym i podatkowym. Napiwki stanowią istotną część wynagrodzenia pracowników gastronomii, dlatego warto wiedzieć, czy napiwki są legalne, czy napiwki są opodatkowane i jak rozliczać napiwki płacone kartą oraz gotówką.

Czy napiwki są legalne?

 

Napiwki to dobrowolne kwoty przekazywane pracownikom (np. kelnerom) przez zadowolonych klientów, jako forma podziękowania za dobrą obsługę. W Polsce otrzymywanie napiwków jest całkowicie legalne – nie istnieją przepisy zakazujące przyjmowania napiwków. To powszechnie akceptowana praktyka w branży gastronomicznej i nie budzi kontrowersji, o ile jest dobrowolna. Trzeba jednak pamiętać, że legalność napiwków nie zwalnia z obowiązków podatkowych – przychód z napiwków podlega opodatkowaniu tak samo jak inne dochody. Innymi słowy, napiwek jest legalny, ale należy go odpowiednio rozliczyć z fiskusem.

Podatek od napiwku – czy napiwki są opodatkowane?

Tak, napiwki stanowią przychód pracownika i podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Z perspektywy przepisów podatkowych napiwek to dodatkowy dochód osoby otrzymującej napiwek (najczęściej kelnera) i należy go wykazać przed fiskusem. Nie oznacza to jednak, że każda złotówka z napiwku od razu musi być opodatkowana w chwili otrzymania – sposób rozliczenia zależy od formy i okoliczności przekazania napiwku.

Polskie prawo rozróżnia dwie sytuacje otrzymania napiwku: bez pośrednictwa pracodawcy (np. gotówka wręczona bezpośrednio kelnerowi) oraz za pośrednictwem pracodawcy (np. doliczenie napiwku do rachunku płaconego kartą). W obu przypadkach napiwki są opodatkowane, jednak inaczej wygląda kwestia, kto i kiedy odprowadza podatek od napiwku. W uproszczeniu można powiedzieć, że przy napiwku przekazanym bezpośrednio pracownik rozlicza się sam, a przy napiwku przekazanym przez firmę – obowiązki podatkowe spoczywają na pracodawcy. Poniżej opisujemy te różnice szczegółowo.

Jak rozliczyć napiwki płacone kartą, a jak gotówkowe?

Forma otrzymania napiwku wpływa na obowiązki podatkowe przedsiębiorcy i pracownika. Główna różnica dotyczy tego, czy kwota napiwku przepływa przez konto firmowe.

Napiwek gotówkowy (bezpośrednio)

Napiwek bezgotówkowy (płacony kartą)

Sposób przekazania

Klient wręcza gotówkę bezpośrednio kelnerowi (poza oficjalnym rachunkiem).

Klient dodaje napiwek do płatności kartą – kwota wpływa na konto firmowe (np. poprzez terminal płatniczy).

Kwalifikacja przychodu

Przychód pracownika z innych źródeł – dodatkowy dochód otrzymany poza pensją.

Przychód ze stosunku pracy – traktowany jak element wynagrodzenia wypłacany przez pracodawcę.

Podatek dochodowy (PIT)

Pracownik samodzielnie wykazuje otrzymane napiwki w rocznym zeznaniu PIT jako przychód z innych źródeł (np. w PIT-36). Podatek jest płacony przy rozliczeniu rocznym przez pracownika; pracodawca nie pobiera zaliczek w ciągu roku.

Pracodawca dolicza kwotę napiwku do pensji pracownika za dany miesiąc i pobiera zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. Napiwek opodatkowany w ten sposób wykazywany jest w PIT-11 pracownika (roczna informacja od pracodawcy).

Składki ZUS

Brak obowiązku odprowadzania składek ZUS – napiwek nie jest ujęty na liście płac jako część wynagrodzenia.

Napiwek doliczony do wynagrodzenia podlega składkom ZUS tak jak pozostała część pensji (zgodnie z zasadą, że składki nalicza się od wszelkich przychodów ze stosunku pracy).

Podatek VAT

Nie podlega VAT – dobrowolny napiwek nie stanowi przychodu firmy ani zapłaty za usługę, lecz darowiznę klienta dla obsługi. W związku z tym nie ma obowiązku doliczania VAT ani rejestrowania takiego napiwku na kasie fiskalnej.

Nie podlega VAT – nawet jeśli napiwek jest doliczony do rachunku na terminalu, traktuje się go jako odrębną pozycję 0% VAT (nie zwiększa podstawy opodatkowania VAT usług gastronomicznych). Przedsiębiorca nie odprowadza VAT od otrzymanych napiwków przekazanych kartą.

Ewidencja (kasa fiskalna)

Dobrowolnych napiwków gotówkowych nie trzeba rejestrować na kasie fiskalnej – prawo nie wymaga drukowania ich na paragonie.

Napiwek kartą może być wykazany na paragonie jako osobna pozycja (ze stawką 0%), ale nie ma formalnego obowiązku ewidencji napiwków w kasie fiskalnej. Systemy POS zwykle automatycznie odnotowują napiwki z terminala, co ułatwia przejrzyste rozliczenie.

Tabela. Zestawienie zasad rozliczania napiwków gotówkowych vs. bezgotówkowych.


Zasady opodatkowania napiwków (PIT, ZUS, VAT)<br><br>

Przepisy podatkowe dotyczące napiwków nie są zebrane w jednej konkretnej ustawie, ale wynikają z ogólnych zasad prawa podatkowego.

Podatek dochodowy (PIT)

Napiwki zawsze są przychodem podlegającym opodatkowaniu. Przy napiwkach kartowych pracodawca dolicza je do wynagrodzenia i pobiera zaliczkę na PIT, a przy gotówkowych pracownik sam wykazuje je w zeznaniu rocznym. Ulga dla młodych (do 26 lat) obejmuje tylko napiwki rozliczane jako przychód ze stosunku pracy, czyli głównie te z terminala.

Składki ZUS

Napiwki doliczane do płacy (np. kartowe) są oskładkowane tak jak zwykłe wynagrodzenie. Gotówkowe, uznane za przychód z innych źródeł, co do zasady nie podlegają ZUS, więc nie zwiększają kosztów zatrudnienia dla pracodawcy.

Podatek VAT

Dobrowolne napiwki nie podlegają VAT. Jeśli jednak lokal dolicza obowiązkową opłatę serwisową (np. 10% do rachunku), jest ona traktowana jak część ceny usługi i podlega VAT według stawki gastronomicznej.

Ewidencja napiwków

Nie ma obowiązku rejestrowania napiwków na kasie fiskalnej. W praktyce systemy POS pozwalają dodać napiwek jako osobną pozycję (0% VAT) – to ułatwia przejrzystość rozliczeń, zwłaszcza przy napiwkach kartowych. Ważne jest jedynie udokumentowanie przepływu środków (np. raporty z terminala).


Wskazówki dla właścicieli lokali gastronomicznych

Jak zatem najlepiej podejść do rozliczania napiwków w restauracji od strony praktycznej?

  • Ustal jasne zasady. Określ w regulaminie, jak rozliczane są napiwki – np. czy napiwki kartowe trafiają na listę płac (z podatkiem i ZUS), czy traktowane są jako przychód z innych źródeł.

  • Napiwki kartą. Pamiętaj, że jako pracodawca jesteś płatnikiem podatku i składek. Napiwki doliczone do rachunku należy opodatkować i oskładkować jak część wynagrodzenia.

  • Napiwki gotówkowe. Pracownicy muszą rozliczyć je samodzielnie w PIT rocznym. Dobrą praktyką jest uświadamianie im tego obowiązku.

  • Nie zatrzymuj napiwków. Powinny trafiać do obsługi, nie do kasy firmy. To dobra praktyka i uniknięcie sporów podatkowych.

  • Dokumentuj przepływy. Przechowuj raporty z terminali i ustal przejrzyste zasady podziału napiwków. Konsultuj procedury z księgowym.

  • Śledź przepisy. Interpretacje podatkowe mogą się zmieniać. Aktualizuj procedury, by uniknąć nieprawidłowości.

  • Rozliczaj rzetelnie. Nieopodatkowane napiwki mogą skutkować sankcjami. Uczciwe podejście pozwala uniknąć problemów przy kontroli skarbowej.

FAQ